De onderzoekers benadrukken dat goed overleg tussen de overheid en de sector bepalend is voor succes. Als die samenwerking niet goed van de grond komt, is ‘de kans op mislukking groot’. De WUR deed het onderzoek in opdracht van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV). De wetenschappers kijken tijdens de studie zowel naar ecologische duurzaamheid (biodiversiteit, landgebruik) als economische duurzaamheid (eerlijke prijs betalen voor vleesproducten).
Vleestaks in de schatkist
De WUR-onderzoekers zien een heffing op vlees, waarbij de opbrengst in de schatkist verdwijnt, als een slecht idee. De vleesverkopen zullen iets dalen, maar volgens hen valt niet uit te sluiten dat dit deel naar het buitenland wordt geëxporteerd. Belasting op slachten of houden van dieren werkt ook niet effectief, denken de wetenschappers. Dergelijke maatregelen zijn niet motiverend voor veehouders. Bovendien zou de productie, en de bijbehorende uitstoot van onder meer stikstof en CO2, zich kunnen verplaatsen naar het buitenland.
CBL: Systeem te ingewikkeld
Het CBL kan zich niet vinden in de studie van de WUR. De boodschap lijkt te zijn dat een vleestaks alleen werkt als je een ingewikkeld systeem optuigt: een belasting heffen en daarnaast een fonds dat met die belastinggelden gevuld gaat worden. Deze gelden zouden dan terechtkomen bij veehouders die de juiste duurzaamheidsmaatregelen nemen. Volgens de brancheorganisatie roept zo’n systeem enorm veel vragen op. CBL-woordvoerder Lisa Martis somt op: ‘Waar in de keten leg je de belasting bijvoorbeeld? Bij welke vleessoorten en houderijsystemen? Bij hoeveel procent vlees in welke producten? Hoe dek je import en export af? Welke tarieven bepaal je vervolgens en wie krijg waar allerlei uitzondering? Wie bepaalt waar het geld aan besteed wordt? Enzovoorts. Deze gehele discussie dreigt tevens zeer politiek te worden.’
Belastinginstrument is er niet om gedrag te sturen
Het CBL blijft bij zijn standpunt dat een belastinginstrument er niet is om gedrag te sturen. ‘Het werkt alleen bij exorbitant hoge heffingen.’ Zo’n taks remt niet direct de vleesconsumptie, maar creëert wel inflatie, koopkrachtverlies en bezuinigingen bij bedrijven. Martis: ‘Zo’n belasting zou dan bovenop de aangekondigde Green Deal-maatregelen, die het leven van consumenten de komende decennia toch al flink duurder maken, komen.’ Het is beter te verduurzamen via de al bestaande marktconcepten en deze verder uit te rollen, benadrukt de zegsvrouw. ‘Mocht dit niet werken, dan ligt wetgeving om de productieomstandigheden te sturen meer voor de hand om milieuwinst te boeken.’
