Bos is met recht een bezige bij. Hij is registercontroller en managementadviseur, bezig met zijn promotieonderzoek over innovatiespanningen en producer van dancemuziek. Onder de naam Matt Ice produceert hij elektronische muziek voor Revealed Recordings, het label van Hardwell. “Alles wat ik de afgelopen vijftien jaar heb meegemaakt en geleerd, heb ik samengebracht in mijn boek. Met het verschijnen van dit boek is een wens van mij in vervulling gegaan. Er is veel geschreven over het onderwerp innovatie, maar nog niet over hoe bedrijven echt innoveren. Dat probeer ik uit te lichten. Op basis van een model en op basis van verhalen hoe organisaties ermee omgaan, laat ik zien dat innovatie niet lastig hoeft te zijn. Daarmee wil ik mensen inspireren die voor een innovatieopgave staan bij de organisatie waarvoor zij werken.”
Continu proces
Innovatie moet continu deel uitmaken van de organisatie. Het is geen project dat je er af en toe even bij doet, benadrukt Bos. “Als je dit beseft, ben ik er een voorstander van het opzetten van innovatielabs. Dat zijn gespecialiseerde tijdelijke bedrijfseenheden die vernieuwend te werk gaan en traditionele denk- en organisatiepatronen loslaten. Elk innovatieproject is op zichzelf staand. Door middel van een lab, een fysieke omgeving waar je die projecten uitvoert en daar ben ik erg gecharmeerd van, kun je focus aanbrengen. Ik heb met eigen ogen gezien dat die labs heel goed werken.”
Een dergelijke context waarin je creatieve oplossingen creëert, vraagt om een goede organisatie. Hetzelfde geldt voor een feest. Dat komt niet vanzelf van de grond. Daarmee heeft Bos een metafoor te pakken voor de titel van het boek. “Een goed feest vraagt om een goede organisatie. Hetzelfde geldt ook voor een innovatieproces. Mensen denken weleens: ‘dat innoveren doen we er wel bij.’ Of: ‘Die ene collega kan dat wel even oppakken, omdat hij of zij er veel kennis over heeft’. Maar zo werkt het niet. Was het maar zo eenvoudig…”
Kennisborging
Bos hoopt met zijn boek een nieuwe taal te introduceren in het innovatielandschap. “Bijvoorbeeld het woord kennisverborging. Dat is een verbastering van verborgen kennis. Organisaties zijn vaak heel slecht in het goed borgen van essentiële kennis die bijvoorbeeld nodig is in een innovatieproject. Dan hoor je ze zeggen: ‘we hebben een probleem als Jan tegen een boom rijdt of als Kees onder de trein komt.’ Maar als je dat weet, onderneem dan actie waardoor je je minder afhankelijk opstelt.” Een ander voorbeeld houdt verband met de woorden innovatie en efficiëntie. Bos: “Innovatie is de magie van vernieuwing en efficiëntie is de schoonheid van perfectie. In principe heb je beide nodig voor een innovatie. Een combinatie daarvan. Innovatie wordt vaak gezien als het summum en iets dat heel mooi is. Maar daarbij vergeet men dat de bestaande organisatie de middelen, de tijd en het geld creëert om dat alles mogelijk te maken.”
Kleine successen vieren
Wie aan een feest denkt, denkt aan plezier en vreugde. Gaat dit ook op voor een innovatieproces? Bos: “Innoveren is eigenlijk een soort symfonie van samenwerking. En dat zou een feest ook moeten zijn. Maar innoveren is ook leren. En leren is niet per definitie altijd leuk. Wat heel belangrijk is, is om dat feestgevoel aan te wakkeren. Om kleine successen die je boekt in een innovatieproces feestelijk te maken. Dus ja, het is een feest als een innovatie slaagt en het kan tijdens het proces ook een feest zijn. Maar je moet er wel heel bewust bij stilstaan en dat is iets wat vaak niet gebeurt. Pas aan het eind is het feest, terwijl eigenlijk de microfeestjes in het proces zelf zitten. Die microfeestjes moet je goed organiseren om uiteindelijk een compleet feest te maken.”
Innoveren is eigenlijk een soort symfonie van samenwerking.”
Als Bos aan een feest denkt, dan denkt hij aan mensen. Aan mensen die dansen. Zij zijn in beweging. “Zij doen nieuwe ideeën op, bewegen mee en geven soms ook tegengas. Als de dj op een feest een verkeerde plaat op zet of een verkeerde mix maakt, kan het zo maar zijn dat iedereen boe begint te roepen en het feest stopt. En zo is het ook in organisaties. Eén verkeerde mix van activiteiten kan een innovatie volledig in de soep laten lopen.”
Bruggen bouwen
De titel van het boek is voor Bos heel persoonlijk. Volgens hem moet een titel resoneren met de schrijver. “Het is een soort kapstok waar je je hele verhaal aan ophangt. Door deze titel kan ik bruggen bouwen. Naar mijn werk als producer, mijn werkveld als managementadviseur en mijn PhD. Ik heb al die werelden aan elkaar kunnen verbinden door die ene titel. Door innovatie en feest aan elkaar te koppelen. Echter, vaak merk ik dat innovatie helemaal geen feest is. In het begin wel, maar aan het einde vaak niet. Er gaat van alles mis in het proces. Mensen vertrekken en ze blijven hangen in de groef van het succes van het verleden. Kennis zit bij de verkeerde mensen. Er is enorm veel weerstand, er ontbreekt een duidelijk ontwikkelstructuur met ontwikkelritme en er ontbreekt een logisch ontwikkelverhaal waarmee mensen zich kunnen identificeren.”
Ook kan er sprake zijn van een te sterke focus op een kant van het spectrum, stelt Bos. “Bijvoorbeeld efficiëntie ten opzichte van innovatie. Het niet vrij krijgen van budgetten. Politieke agenda’s die er spelen. Maar de belangrijkste reden waarom innovaties niet van de grond komen is omdat men geen afscheid kan nemen van slechte ideeën. Mensen in een organisatie zien een innovatie als een soort van kind van zichzelf. Ze zijn helemaal verenigd met het idee. Terwijl als je een stapje terug zou doen, naar de omgeving kijkt waarin je acteert en de dominante onderwerpen die daar spelen, je tot de conclusie komt dat je er afscheid van moet nemen. De goede organisaties kunnen dat. Die kunnen keuzes maken en durven afscheid te nemen van slechte ideeën. Omdat dat ook weer ruimte geeft voor nieuwe ideeën. Het probleem van innovatie bij bestaande organisaties is niet dat ze niet voldoende briljante ideeën hebben, maar dat ze niet in staat zijn deze ideeën te integreren in de bestaande processen zodat dit leidt tot waarde voor de klant.”
Hydra van Lerna
In basis is een innovatieproces niet moeilijk, erkent Bos. Je kunt als medewerkers in een organisatie met elkaar op een terras gaan zitten of je plant een heidag en gaat ideeën genereren. “Het probleem zit erin dat je die ideeën moet integreren in een bestaande organisatie. Daar gaat het vaak mis. In mijn boek haal ik een voorbeeld aan met de Hydra van Lerna. Dat is een veelkoppig monster uit de Griekse mythologie. Herakles weet het monster te verslaan, maar dat was niet eenvoudig. Telkens als er een kop werd afgehakt, groeide het dubbel terug. Zo werkt het organisaties ook in een innovatieproces. Telkens als je denkt dat je een probleem hebt getackeld, duiken er weer een paar op. Je hebt te maken met concurrenten die in hetzelfde speelveld als jouw organisatie acteren. Daarnaast moet je rekening houdt met wet- en regelgeving. Ook kun je te maken krijgen met technologische tegenslag. Het monster had ook een giftige adem. Dat staat in mijn ogen synoniem voor de negatieve feedback die je ontvangt.”
Op het moment dat iemand tijdens een ontwikkelproces te veel feedback krijgt, stopt het creatieve brein. Bos: “Het is een illusie dat het eerste idee dat iemand bedenkt, het birljante idee is. Dat is veelal het zesde idee. Maar als je dat eerste idee direct in de kiem smoort, komt het nooit tot het zesde idee. Innovatie vereist dus volharding en veerkracht. Een monster is ook niet onsterfelijk. Zelfs bij een tegenslag moet je doorgaan.”
Slag winnen
Volgens Bos kunnen bestaande organisaties de slag met de nieuwe flitsende start-ups winnen door gebruik te maken van innovatielabs en hun huidige krachten te vergroten. “Hoewel misschien tegenstrijdig klinkt, vraagt het organiseren van een innovatiefeest strakke regie als dirigent die het orkest op de juiste wijze begeleidt. Deze symfonie van samenwerking is naar mijn mening de essentie van een geslaagd innovatiefeest. Dit vraagt het loslaten van traditionele denk- en organisatiepatronen. Hierdoor ontstaat ruimte voor het feest tussen instandhouding en vernieuwing. Op die wijze leidt het briljante idee tot de transformatie naar waarde.”
